Vzw versus feitelijke vereniging
in
Als je met verschillende personen een muziekevenement wil organiseren, sta je best even stil bij je statuut als organisator. Het is niet altijd nodig om een rechtspersoon, bijvoorbeeld een vzw, op te richten. Je kan ook samenwerken als een feitelijke vereniging.
Wat is een rechtspersoon?
Juridisch zijn er twee soorten rechtsonderwerpen: natuurlijke personen (mensen) en rechtspersonen (organisaties).
Natuurlijke personen zijn mensen zoals jij en ik. Ze hebben elk een eigen naam, geboortedatum- en plaats, rijksregister en rechten en plichten als burger. Als natuurlijk persoon kan je zelf contracten afsluiten en ben je de eindverantwoordelijke. Natuurlijke personen die zich samen verenigingen zonder een juridische structuur noemen we een feitelijke vereniging.
Een rechtspersoon is een groep mensen (natuurlijke personen) die samen een organisatie vormen, zoals een vzw. Die organisatie heeft een eigen identiteit, los van de mensen die erbij horen. Die identiteit bestaat uit:
- de naam van de organisatie
- de oprichtingsdatum en -plaats
- het adres van de maatschappelijke zetel
- een uniek ondernemingsnummer
Een rechtspersoon heeft ook eigen rechten en plichten. In dit artikel leggen we uit wat dat betekent voor een vzw.
Wat is het doel van je evenement?
Om te beslissen of je best een vzw opricht of niet, denk je best na wat jij of je vereniging wil bereiken met het evenement.
Ben je met twee of meer personen en willen jullie samen een belangeloos doel bereiken (het draait dan niet om winst)? Of willen jullie vaker iets organiseren samen? Dan zijn jullie automatisch een feitelijke vereniging. Dat hoeft zelfs niet op papier te staan.
Vzw met als hoofddoel evenementen organiseren
Als jouw vzw het organiseren van evenementen als hoofddoel neemt, heeft dat niet alleen fiscale gevolgen, maar ook op de manier waarop je de beveiliging mag regelen.
Verenigingen (zonder hoofddoel evenementen) mogen eigen medewerkers inzetten voor security, na toestemming van de burgemeester. Vzw’s met als hoofddoel evenementen organiseren mogen dat niet. Zij kunnen enkel een externe firma inschakelen ofwel een interne bewakingsdienst opzetten.
Wat zijn de verschillen tussen een vzw en feitelijke vereniging?
Een vzw oprichten heeft voordelen. Je krijgt bijvoorbeeld rechtspersoonlijkheid en duidelijke spelregels. Maar er zijn ook nadelen. Bij een vzw horen namelijk verplichtingen. Je moet een aantal officiële stappen zetten bij de opstart, die geld kunnen kosten. Ook elk jaar zijn er administratieve taken die je moet uitvoeren.
We zetten de verschillen hieronder op een rij, zodat je makkelijk de voor- en nadelen kunt vergelijken.
| Vzw | Feitelijke vereniging | |
|---|---|---|
| Rechtspersoonlijkheid | Een vzw heeft rechtspersoonlijkheid. | Zo’n vereniging ontstaat wanneer twee of meer personen samenwerken rond een gemeenschappelijk doel, zonder dat ze dat officieel laten registreren.
Je hebt dan geen rechtspersoonlijkheid. |
| Statuten | Verplichte opmaak van statuten | Niet verplicht, maar wel aangeraden om afspraken op papier te zetten zoals
|
| Contracten | Een vzw kan als rechtspersoon contracten aangaan. De rechtspersoon is dan aansprakelijk en niet de ondertekenaar zelf (als je alle verplichtingen van de vzw naleeft). |
Een feitelijke vereniging kan zelf geen contracten afsluiten. Contracten moeten altijd ondertekend worden door een van de leden. Die persoon is persoonlijk verantwoordelijk voor wat in het contract staat. Je kan wel vastleggen dat iemand binnen de vereniging contracten mag afsluiten in naam van de groep. |
| Bezittingen | Een vzw kan eigen bezittingen (zoals materiaal of een gebouw) hebben en inkomsten verwerven. Maar let op: alle inkomsten moeten gebruikt worden voor de werking van de vzw. Je mag de winst dus niet verdelen onder de leden. | Een feitelijke vereniging kan zelf geen spullen of gebouwen bezitten. Alles wat jullie samen aankopen, hoort dan toe aan jullie allemaal. Dat heet “in onverdeeldheid”. |
| Boekhouding | Een vzw moet een boekhouding voeren en een jaarrekening opstellen, goedkeuren en neerleggen. | Niet verplicht, wel aangeraden om een vorm van kasboekhouding bij te houden. Zo krijg je beter zicht op je inkomsten en uitgaven. Verzamel alle bonnetjes en schrijf op wat er binnenkomt en buitengaat.
Meestal heeft een feitelijke vereniging ook een eigen bankrekening. Om die te openen vraagt de bank meestal een schriftelijke overeenkomst. Daarin staat wie jullie zijn en wat jullie als groep doen. |
| Kosten | Een vzw oprichten, statuten aanpassen, of een wijziging van de raad van bestuur doorgeven kost geld aan publicatiekosten. Alle tarieven kan je hier terugvinden. | Een feitelijke vereniging oprichten en beheren kost geen geld.
Vanaf het moment dat je (meer dan eenmalig) samenwerkt rond een bepaald belangeloos doel, ben je in een feitelijke vereniging. |
| Fiscaal – inkomsten | Een vzw moet jaarlijks haar inkomsten aangeven in de rechtspersonenbelasting. Een vzw is ook onderworpen aan de patrimoniumtaks (vaak nul-aangifte). | Een feitelijke vereniging is geen rechtspersoon en moet zelf geen belastingaangifte doen. In principe moeten de inkomsten van de vereniging verdeeld worden onder de leden, die elk hun deel opnemen in hun personenbelasting. Maar…
In de praktijk gebeurt dat meestal niet. Zolang de inkomsten en uitgaven duidelijk gescheiden blijven van het privévermogen van de leden, blijven ze meestal binnen de vereniging (zonder aangifte). Let wel: bij een controle kan de fiscus beslissen dat de opbrengsten toch persoonlijk aangegeven hadden moeten worden. |
| Btw | Btw-plichtig wanneer btw-plichtige activiteiten worden uitgeoefend.
Mogelijkheid van vrijstelling op basis van artikel 44 uit het btw-wetboek. Mogelijkheid van gebruik van kleine ondernemingsregeling bij minder dan 25.000 euro omzet. |
Een feitelijke vereniging is ook btw-plichtig wanneer ze btw-plichtige activiteiten uitoefent.
Probleem: een feitelijke vereniging kan geen btw-nummer aanvragen omdat ze geen ondernemingsnummer heeft. Dus: Dan zou één van de leden zelfstandige moeten worden én een ondernemings- en btw-nummer moeten aanvragen. |
| Aansprakelijkheid |
Bij een vzw is de vereniging zelf aansprakelijk, niet de leden, zolang je je aan alle verplichtingen houdt. Dat betekent: schuldeisers kunnen geen aanspraak maken op het privévermogen van de leden. De bezittingen en het geld van de vzw zijn volledig van de organisatie en staan los van de persoonlijke bezittingen. Let op: dit geldt alleen als de vzw correct en eerlijk wordt bestuurd. Bij fraude of grove fouten kunnen leden wél persoonlijk aansprakelijk worden gesteld. |
De leden zijn persoonlijk aansprakelijk.
Wordt er schade veroorzaakt aan derden of maak je verlies met je activiteiten, dan kunnen alle personen die aan het evenement meewerken aansprakelijk gesteld worden om op te draaien voor het verlies. |
| Verzekeringen | De wettelijk verplichte verzekeringen die je organisatie moet afsluiten:
Er kunnen nog andere verzekeringen nodig of verplicht zijn, afhankelijk van de activiteiten van de organisatie. |
Als feitelijke vereniging ben je niet wettelijk verplicht om je te verzekeren, maar het is wél sterk aangeraden.
Verzekeraars willen weten wie en wat ze precies verzekeren. Zet daarom de structuur en werking van je feitelijke vereniging op papier. |
Wanneer kiezen voor een vzw?
-
Wanneer is het vzw-statuut niet noodzakelijk?
- Je vereniging sluit enkel beperkte contracten.
- De activiteiten van je vereniging vinden plaats gedurende een korte periode van het jaar, bijvoorbeeld één feestweekend of toernooi per jaar.
- Het gaat om eenmalige, kleinschalige activiteiten.
- Je vereniging bezit geen onroerend goed (bijvoorbeeld gebouwen).
-
Wanneer kies je er best wel voor om een vzw te worden?
- als je vereniging contracten sluit met mogelijks grote financiële gevolgen
- als het gaat om eenmalige initiatieven, of initiatieven die jaarlijks terugkeren, waar een groot budget mee gemoeid is.
- als je in naam van de vereniging onroerend goed wil bezitten
- als je belangrijke kapitalen beheert of ontvangt
- als je erkend wil worden of subsidies aanvraagt (vaak vereist de overheid dan rechtspersoonlijkheid)
- als je financiële of juridische risico’s loopt die groter zijn dan je reserves (bv. risicovol evenement, veel bezoekers…)
Kies je voor een vzw structuur?
In dit artikel kan je lezen hoe je een vzw moet oprichten.