Herbruikbare bekers, bestek en borden

Wegwerpmateriaal hoort niet langer thuis op evenementen. Sinds 2023 kiest Vlaanderen voor minder afval en meer hergebruik. Als organisator ben jij mee verantwoordelijk om het verschil te maken. In dit artikel lees je hoe je verplicht werkt met herbruikbare bekers, wat de wet precies zegt, en hoe je dat in de praktijk aanpakt.

Wetgeving

Voor evenementen die niet door de overheid worden georganiseerd

Op evenementen in Vlaanderen is het verboden om drank te serveren in wegwerpbekers. Dit verbod geldt sinds 15 juni 2023. Je moet als organisator een systeem voorzien waarmee je minstens 90 procent van de bekers terugkrijgt. In de praktijk doe je dit best met een waarborgsysteem. Petflessen en blikjes mochten nog, maar alleen als je minstens 95 procent ervan sorteerde voor recyclage. 

Is je evenement klein en rustig, zoals een huiskamerconcert? Dan mag je ook glazen gebruiken in plaats van herbruikbare bekers. Let er wel op dat dit veilig is, zeker als er veel mensen staan of dansen.  

 

Voor evenementen georganiseerd door overheden

Lokale overheden zijn verplicht om altijd herbruikbare bekers, borden en bestek te gebruiken op hun eigen evenementen en in hun werking. Zij krijgen geen uitzonderingen meer. 

Controle op de wetgeving

De controle gebeurt door toezichthouders van de gemeente, zoals milieuambtenaren. In sommige gemeenten controleert ook de politie. Overtredingen kunnen leiden tot GAS-boetes. 

Praktische aandachtspunten: Bekers

  • Waar vind je herbruikbare bekers?

    Organiseer je éénmalig of maar enkele keren (per jaar) een evenement, dan is het niet duurzaam en niet aan te raden om bekers aan te kopen. Daarom kies je best voor gehuurde bekers. Doorneem volgende opties en weeg ze elk goed af op maat van jouw evenement. 

    • Vraag na bij je lokale intercommunalevoor afvalbeheer of zij een aanbod hebben voor lokale verengingen.  (= een maatschappij die zorgt voor de afvalverwerking van steden en gemeenten). 
    • Vraag na bij je stad of gemeente of zij herbruikbare bekers ter beschikking stellen voor hun lokale verenigingen. 
    • Vraag na bij de lokale brouwer of drankenleverancier of zij bekers kunnen aanbieden. 

    Vraag altijd goed na hoe het werkt, wat het kost en wat je zelf moet voorzien (zoals afwas of transport).

  • Hoeveelheid bekers heb je nodig?

    Door de wegwijzer van OVAM te gebruiken kan je ruw berekenen hoeveel bekers je best huurt/gebruikt voor je evenement op basis van enkele criteria (het soort evenement (kort of lang), zelf afwassen of niet, hoe snel het verbruik gaat, …). 

    Houd na elk evenement bij hoeveel bekers je huurde en hoeveel je nodig had. Zo leer je bij voor de volgende keer. 

  • Reinigen en afwassen

    Herbruikbare bekers was je op dezelfde manier af zoals glazen. Enkel het droogproces bij herbruikbare bekers duurt langer. Ook als de bekers machinaal worden afgewassen, duurt het droogproces langer en moet je rekening houden met de warmte die de bekers overnemen. 

    Het grootste aandachtspunt ligt bij de laatste afwas voor stockage: die bekers moeten voldoende droogtijd hebben voor ze worden gestockeerd, zo niet kunnen bacteriën zich ophopen. 

  • Stockeren tijdens het evenement

    Het is belangrijk dat je voldoende opslagruimte backstage voorziet. Herbruikbare bekers die eenmalig worden gebruikt op je evenement en dus niet worden gewassen, vereisen extra ruimte. Hou rekening dat je wasstand zelf ook plaats in neemt. Op één europallet (80x120cm) passen tot 8.000 in elkaar gestapelde herbruikbare bekers. 

  • Waarborgsysteem

    Om aan de wet te voldoen, moet je als organisator minstens 90 procent van je herbruikbare bekers kunnen terugkrijgen. Een waarborgsysteem is de beste manier om dat te doen. Zo zorg je ervoor dat bezoekers hun beker niet laten rondslingeren of meenemen naar huis. 

    Hoe werkt het? 

    Aan de bar betaalt de bezoeker 1 of 1,5 euro of een jeton extra voor een gewone beker. Bij het terugbrengen van de beker krijgt de bezoeker het geld of een jeton terug. 

    Tips voor een goed systeem: 

    • Zet de waarborg duidelijk en zichtbaar op affiches of aan de bar. 
    • Gebruik een minimale waarborg van 1 euro voor standaardbekers, en meer voor speciale bekers (bijvoorbeeld 3 euro voor speciaalbier). 
    • Laat de inzamelstand langer open dan de bar, zodat mensen nog tijd hebben om hun beker in te ruilen. 
    • Zet bij grote evenementen de inruilstand apart van de bar, om de wachtrij te beperken. 
    • Voorzie bij de uitgang een inzamelpunt waar mensen hun beker kunnen doneren als ze hun waarborg niet meer willen ophalen. 
  • Hoe betrek je je team?

    Zorg dat medewerkers goed gebrieft zijn over hun taken zodat ze op de hoogte zijn van de praktische gang van zaken (inzamelen, afwassen, tellen…). Stel bij grote evenementen een bekerverantwoordelijke aan die het overzicht bewaart. 

  • Communiceren naar je bezoekers

    Communicatie hierover is heel belangrijk. Ook al op voorhand, zo is iedereen mee op je evenement. 

    Voor het evenement: 

    • Zet info op je website, sociale media en tickets 

    Tijdens het evenement: 

    • Zorg dat bezoekers weten waar ze bekers inruilen door een goede en zichtbare signalisatie (inruilstand en/of een lege beker geven aan de bar) 
    • Hang spandoeken of schermen met korte instructies: “1 euro waarborg”, “Hier ruil je je beker in”. Zo weet iedereen wat te doen, en vermijd je verwarring of discussies. 

     

Praktische aandachtspunten: Borden & Bestek

Wat met cateringmateriaal? 

Sinds 2024 zijn alle organisatoren verplicht om te werken met herbruikbare borden en bestek voor bereide maaltijden die op het evenement worden geconsumeerd. Wegwerpborden (ook die van karton of hout) zijn niet langer toegestaan voor consumptie ter plaatse. 

Slimme tips: 

  • Eten uit het vuistje: Kies voor snacks die geen bord of bestek vereisen. Dit bespaart je een hoop afwas en logistiek. 
  • Servetten: Gebruik ongebleekte servetten van gerecycleerd papier. Deze vallen buiten het verbod op wegwerpmateriaal en mogen na gebruik bij de etensresten (indien toegestaan door je afvalverwerker). 
  • Ondersteuning: Check bij je gemeente of intercommunale (zoals IVAGO, IOK, Limburg.net, etc.) of zij ook herbruikbare borden en bestek uitlenen, net zoals zij dat voor bekers doen. 

Meer informatie

Meer informatie over duurzaam organiseren vind je op de kennisbank van Ecofest 

Wil je graag meer informatie rond herbruikbare bekers en cateringmateriaal? Lees dan  de handleiding van MIWA. 

Wat kan je doen als lokale overheid om lokale verenigingen te ondersteunen?

Als lokale overheid speel je een belangrijke rol in het duurzaam maken van evenementen. Veel jeugdverenigingen willen graag meewerken, maar vinden de regels rond herbruikbare bekers soms moeilijk haalbaar. Ze botsen op praktische of financiële drempels. Je kan hen helpen op deze manieren: 

  • Zelf bekers aanbieden – of via de intercommunale afvalverwerking

    Als lokale overheid kan je bekers (gratis) ter beschikking stellen aan je verenigingen en ze die via het evenementenloket laten aanvragen. Veel lokale overheden werken samen met sociale werkplaatsen voor het afwassen van de bekers. 

    Daarnaast zijn er intercommunales voor afvalbeheer (= een intergemeentelijke maatschappij die zorgt voor de afvalverwerking van enkele steden en gemeentes) die bekers ter beschikking stellen voor lokale organisatoren. In de meeste gevallen is dat betalend. 

    Zeker voor kleinere steden en gemeentes zijn dit interessante kansen. Ga dus zeker na hoe het zit bij de intercommunale verantwoordelijk voor jouw grondgebied. 

  • Financiële ondersteuning

    Bied subsidies aan voor organisatoren die duurzaam willen werken. Zo beperk je de kosten én verminder je de druk op vrijwilligers. 

  • Informeren

    Informeer actief over de wetgeving en wat die betekent voor lokale evenementen. Maak concrete voorbeelden of checklists, zodat verenigingen weten wat ze moeten doen. 

  • Samenbrengen van lokale organisatoren

    Breng lokale organisatoren samen om noden, vragen en oplossingen te bespreken. Misschien hebben organisaties al herbruikbare bekers en kunnen ze die kosteloos uitlenen aan andere verenigingen? 

  • Beeld Nikki Lucy