Bewaking

Wil je zelf security voorzien op je fuif, festival of ander evenement? Dan ben je misschien verplicht om professionele bewakingsagenten in te schakelen. Maar wist je dat je ook vrijwilligers mag inzetten voor bewakingstaken? In dit artikel lees je wanneer bewaking verplicht is, welke regels gelden voor vrijwilligers en hoe je toestemming vraagt bij je gemeente. Zo hou je je evenement veilig én betaalbaar.

Wanneer is bewaking verplicht?

Soms moet je security voorzien voor je evenement. Die verplichting kan in het politiereglement staan of de burgemeester beslist hierover. Die laatste vraagt eerst advies aan de lokale politiechef of de brandweer.

Moet je bewaking voorzien voor je evenement?

Of je bewaking moet voorzien, hangt af van de context van je evenement:

  • aantal bezoekers
  • soort activiteit
  • aanwezigheid van alcohol
  • ervaringen bij vorige edities

Toestemming van de burgemeester voor de bewaking van je evenement

De burgemeester gaat inschatten hoe veilig je evenement is en kan dan bijkomende voorwaarden opleggen. Het besluit moet volgens de principes van behoorlijk bestuur genomen worden: eerlijk, zorgvuldig en transparant. Het moet met andere woorden goed onderzocht worden en helder gemotiveerd zijn.

Wanneer mag je vrijwilligers inzetten voor bewaking op je evenement?

Wanneer je geen winst wil maken met je activiteit (niet-commerciële evenementen), dan hoef je geen professionele bewakingsfirma in te schakelen. Zo kan je als vereniging zelf de bewakingsactiviteiten uitvoeren en hoef je hiervoor geen vergunning aan te vragen bij de FOD Binnenlandse zaken. Gelukkig maar, anders zou je als vereniging niet makkelijk iets kunnen organiseren.

Voorwaarden voor vrijwillige bewaking

  • Geen winst als doel

    De vereniging mag niet gericht zijn op winst maken en moet een ander doel hebben dan het organiseren van evenementen. Een vzw-statuut helpt, maar is geen verplichting. De burgemeester beoordeelt of je vereniging niet-commercieel is.

  • Enkel eigen leden of sympathisanten

    Je mag alleen vrijwilligers inzetten die effectief lid zijn van je vereniging, of een duidelijke, langdurige band ermee hebben (bv. oud-leiding, supporters, ouders van leden). Ook die band tussen de bewakers en de vereniging wordt door de burgemeester beoordeeld.

  • Geen betaling (wel vrijwilligersvergoeding)

    Je mag geen vrijwilligers betalen voor hun bewakingsactiviteit. Ook geen fooi of beloning. Je mag als organisator wel je bewakers een vrijwilligersvergoeding aanbieden, omdat die bedoeld is om hun gemaakte kosten te vergoeden. Eten en drinken (tijdens de activiteit) zijn wel toegestaan, maar niet meer dan wat ze normaal tijdens de bewakingsactiviteit zouden verbruiken. Geen 100 blikken hotdogs dus.

  • Maximaal vier keer per jaar

    Je mag vier keer per jaar bewaking door vrijwilligers laten uitvoeren. Als bv. een jeugdhuis elke maand een optreden organiseert, kunnen ze dat niet altijd door vrijwilligers laten bewaken. Als vrijwilliger mag je ook maar vier keer ingeschakeld worden. Je mag dus niet vier keer voor de lokale Chirogroep bewaking doen en nog eens vier keer voor het jeugdhuis zelf.

  • Persoonsvoorwaarden

    Wanneer je een professioneel bewakingsagent, wapenhandelaar of politie-agent bent, mag je nooit als vrijwilliger helpen met de bewaking. Je mag ook geen lid geweest zijn van een politiedienst in de afgelopen drie jaar.

    Je moet als vrijwillige bewaker minstens 18 jaar oud zijn. Daarnaast ben je een EU-burger of woon je minstens drie jaar in België.

    Vrijwillige bewakers mogen bepaalde veroordelingen niet hebben opgelopen en moeten aan de veiligheidsvoorwaarden voldoen die ook gelden voor gewone bewakingsagenten.

Hoe vraag je toestemming bij de gemeente?

De burgemeester moet altijd toestemming geven voor je vrijwilligers in kan zetten als security. De korpschef van de politie geeft een advies en daarna beslist de burgemeester. Hoe je een aanvraag voor vrijwilligers als bewaking kan indienen, is in elke gemeente anders. Vraag het na bij het evenementenloket (of een vergelijkbare dienst) van je gemeente of stad.

Wat zijn bewakingstaken?

Welke bewakingstaken mogen vrijwilligers doen?

  • Toezicht op wapens of gevaarlijke voorwerpen

    Je mag bezoekers controleren om te checken of ze wapens of andere gevaarlijke spullen bij zich hebben. Alle voor werpen die de veiligheid in gevaar kunnen brengen of het evenement kunnen verstoren, mag je verbieden.

  • Bagage controleren

    Je mag bezoekers en hun bagage visueel nakijken op gevaarlijke voorwerpen en wapens. Je mag dus niet in bagage beginnen rommelen. Je mag als bewakingsagent ook de kleding van een bezoeker van hetzelfde geslacht oppervlakkig controleren. Daarbij mag je hulpmiddelen zoals een metaaldetector gebruiken. De bezoekers moet eerst altijd vrijwillig toestemming geven. Als iemand weigert om gecontroleerd te worden, mag je die persoon de toegang weigeren.

Specifiek voor de organisatie van festivals en evenementen:

  • Toegang weigeren tot bepaalde zones

    Sommige plekken zijn enkel voor crew of artiesten, zoals de backstage. Als een bezoeker daar toch naartoe wil, mag je die persoon tegenhouden.

  • Controle aan ingangen of afgezette zones

    Je mag toezicht houden op doorgangen waar controle nodig is, zoals de inkom van het evenement. Deze controle kunnen verder gaan dan alleen het controleren van een ticket, polsbandje of voucher. Denk aan een veiligheidscontrole of toegangscontrole bij een VIP-zone.

  • Voertuigen controleren

    Je mag een voertuig visueel controleren op wapens of gevaarlijke voorwerpen. Dat doe je visueel: door de ramen kijken en vragen of de bestuurder even de koffer of laadruimte opent. Dit mag enkel bij de ingang van een zone die niet voor het publiek toegankelijk is.

  • Nooduitgangen vrijhouden

    Je mag bij een nooduitgang staan om te zorgen dat niemand die als gewone ingang gebruikt. Ook mag je erop toezien dat de nooduitgang altijd vrij blijft.

  • Toezicht frontstage

    Je mag toezicht houden vanuit de frontstage (vlak voor het podium) om het gedrag van het publiek in goede banen te leiden. Je let daarbij op agressief of gevaarlijk gedrag, je helpt de stroom van het publiek in goede banen te leiden, voorkomt dat mensen op het podium klimmen en probeert ruzies of confrontaties te voorkomen. Het is belangrijk dat je risico’s herkent en gepaste maatregelen neemt.

  • Publieksstroom begeleiden

    Je helpt bezoekers op het terrein of de camping om zich veilig te verplaatsen, bijvoorbeeld door drukte te vermijden of mensen naar de juiste plekken te sturen. Zo vermijd je gevaarlijke situaties.

  • Gedrag van personen in de gaten houden

    Je mag toezicht houden op bezoekers en ingrijpen als iemand zich agressief gedraagt, weigert het terrein te verlaten of ruzie zoekt met medewerkers.

  • Toezicht houden op parking en fietsenstalling

    Om vandalisme of diefstal te voorkomen, mag je aanwezig zijn op de parking of in de fietsenstalling. Bijvoorbeeld door af en toe te patrouilleren of gewoon zichtbaar aanwezig te blijven.

  • Het terrein ontruimen

    Bij een gevaarlijke situatie mag je helpen om het terrein veilig te ontruimen.

Wat mag alleen een professionele securityfirma doen?

Sommige veiligheidstaken zijn alleen toegestaan voor professionele bewakingsagenten. Die zijn daarvoor opgeleid, gescreend en verbonden aan een erkende bewakingsonderneming.

  • Uitgangscontrole doen

    Je mag niet aan de uitgang staan om bezoekers te controleren die het terrein verlaten. Enkel erkende bewakingsagenten van vergunde bewakingsbedrijven of interne bewakingsdiensten mogen dat.

  • Mensen persoonlijk beschermen (bodyguard)

    Je mag geen personen beschermen, bijvoorbeeld als bodyguard van artiesten of VIP’s. Alleen gecontroleerde agenten van een professionele bewakingsonderneming mogen dat.

  • Goederen controleren op de festivalcamping

    Je mag niet de inhoud van tenten, bagage of goederen die worden binnengebracht op een festivalcamping controleren. Dat mag enkel gebeuren door professionele bewakingsagenten.

    Uitzondering: als de camping wordt georganiseerd door een vereniging, mag die wel een eigen controle organiseren onder het uitzonderingsregime.

Extra taken die geen bewakingsopdracht zijn

Er zijn extra taken die professionele bewakingsagenten mogen uitoefen zolang ze betrekking hebben op veiligheid en preventie. Die taken mogen ook opgenomen worden door vrijwilligers.

  • Controle bij de inkom van het evenement of festival

    • Toegangscontrole: Nakijken of een bezoeker een ticket, polsbandje of voucher heeft. Dit is nodig omdat het een voorwaarde voor de toegang is.
    • Tickets inwisselen: Tickets inwisselen voor toegangsbandjes, polsbandjes controleren of stempels zetten. Ook controleren of het bandje correct is gedragen en het omruilen van toegangsbewijzen.
    • Ondersteuning bij veiligheidscontrole: Zakjes aanreiken voor persoonlijke spullen die niet door de scanner hoeven, waarna de bezoeker een controle zoals fouillering of scanning ondergaat.
  • Bezoekers informeren over doorgang en toegang

    • Uitleg geven aan het publiek over waar ze naartoe moeten of welke ingang ze kunnen gebruiken.
    • Vriendelijk vragen om doorgangen of nooduitgangen vrij te houden, zonder actief in te grijpen.
  • Controle van zones

    De controle van het toegangsbewijs bij het doorkruisen van zones, bijvoorbeeld aan de ingang van een vipruimte.

  • Frontstage-taken

    Het opvangen van stagedivers en het helpen van de hulpdiensten bij het evacueren van het publiek.

Wat hoort nooit bij een bewakingsopdracht?

Sommige controles zijn verboden. Het maakt niet uit of ze nu door professionele bewakingsmedewerkers of vrijwilligers worden uitgevoerd.

Verboden vormen van controle zijn bijvoorbeeld:

  • Iemand controleren op diefstal
  • Nagaan of iemand drugs bij zich heeft
  • Controleren of iemand een fototoestel bij zich heeft tijdens een concert

Ook als iemand akkoord gaat met zo’n controle, is het nog steeds niet wettig. Zelfs een aankondiging vooraf (zoals op een ticket of een affiche) maakt de controle niet toegestaan volgens de wet.

  • Beeld Nikki Lucy