Gebruik foto’s en beeldmateriaal

Foto’s en video’s van bezoekers zijn ook persoonsgegevens en vallen dus ook onder de toepassing van de Algemene verordening gegevensbescherming (GDPR). Naast de GDPR is ook het portretrecht van toepassing, een bijzondere beperking van het auteursrecht die voortvloeit uit de privacywet. Portretrecht geeft geportretteerde personen het recht zich te verzetten tegen publicatie van hun portret. Hou daar rekening mee.

Enkele algemene principes

Om te bepalen of je toestemming moet vragen of niet, wordt er onderscheid gemaakt tussen:

  • het nemen van beeldmateriaal en het gebruiken van beeldmateriaal.
  • gericht en niet-gericht beeldmateriaal. Gericht beeldmateriaal zijn foto’s of filmpjes waar mensen heel duidelijk in beeld komen: een portretfoto, een groepje mensen dat poseert in de fotobooth … Niet gericht beeldmateriaal of sfeerbeelden zijn foto’s of video’s waarin niet gefocust wordt op één of meerdere personen, zoals groepsfoto’s.

Als algemeen principe voor gerichte foto’s geldt dat je de persoon die je wil filmen of fotograferen vooraf om toestemming vraagt. Wil je die foto’s daarna publiceren op je social media, een flyer, een affiche, een webpagina … moet je daarvoor nogmaals de toestemming vragen.

Voor (niet-gerichte) sfeerbeelden heb je geen toestemming nodig, maar toch moet je ermee opletten. Zodra mensen vinden dat ze toch gericht in beeld worden gebracht, hebben ze het recht op bezwaar. Het verschil tussen gericht en niet-gerichte beelden is een grijze zone.

Dat betekent niet dat je er lichtzinnig mee moet omspringen. Breng je bezoekers zeker op de hoogte (aan de ingang, op het ticket,..) dat je sfeerbeelden neemt en die mogelijk gebruikt. Vermeld ook zeker dat bezoekers met hun vragen en opmerkingen bij de organisatie terechtkunnen. Als je twijfelt of een beeld gericht is of denkt dat mensen aanstoot kunnen nemen over het gebruik van niet-gericht beeldmateriaal, vraag dan zeker om toestemming. En gebruik in je communicatie gewoon geen foto’s van mensen in compromitterende situaties.

Als bezoekers poseren voor een portretfoto tijdens het evenement, geven zij dan ook toestemming?

‘De toestemming voor het nemen van een gerichte foto moet niet schriftelijk zijn, maar kan ook mondeling of stilzwijgend worden gegeven’, schrijft Scwitch, een zakelijk ondersteuner voor socioculturele verenigingen. ‘Stilzwijgende toestemming is bijvoorbeeld het feit dat een fotograaf duidelijk voor iemand staat om hem te fotograferen en deze persoon niet negatief reageert of als je bewust in een fotobooth stapt.’

Mondelinge of stilzwijgende toestemming is moeilijk te bewijzen. We raden aan dat je je leden en bezoekers steeds duidelijk informeert (via een privacyverklaring, op het toegangsticket …) dat je sfeerbeelden neemt tijdens evenementen deze ook kan gebruiken voor rapportage. Meld erbij dat je voor het gebruik van gerichte beelden steeds toestemming zal vragen.   

In theorie is het voldoende dat iemand mondeling of stilzwijgend akkoord gaat voor het nemen van een foto, maar in praktijk is schriftelijke toestemming toch altijd de meest duidelijke optie.

Mag ik foto's gebruiken van mijn bezoekers?

De fotograaf heeft het auteursrecht op de door hem gemaakte foto van een persoon, maar mag die foto niet in alle gevallen publiceren. Voor gerichte foto’s geldt namelijk portretrecht. Een geportretteerde mag zich met andere woorden verzetten tegen de openbaarmaking van zijn portret als hij daarbij een redelijk belang heeft, bijvoorbeeld als hij dronken of ziek op de foto staat.  Daar moet je mee rekening houden als je tijdens je evenement bezoekers fotografeert, ook al verleenden ze aanvankelijk hun toestemming voor de verspreiding.

Ook commerciële belangen tellen mee. Het is bijvoorbeeld niet toegestaan om een portret te gebruiken voor reclame als daar geen toestemming voor is gegeven. Die regel geldt niet alleen voor bekende persoonlijkheden, maar voor iedereen. Een feestende bezoeker die zonder zijn toestemming op de Facebookbanner van je evenement prijkt, kan een schadevergoeding eisen als hij vindt dat daardoor zijn privacy geschonden is.

Wat zijn de uitzonderingen?

  • Toevallige foto op een publieke plaats

    Als iemand toevallig mee op een foto of een video staat, bijvoorbeeld in de achtergrond van een foto van een bekende artiest, gaat men ervan uit dat er voor het verdere gebruik van die foto of video geen toestemming van die persoon nodig is.

  • Sfeerfoto’s van de menigte

    Voor afbeeldingen van een menigte hoeft niet elke persoon in de groep zijn toestemming te geven, noch voor het nemen, noch voor het gebruik nadien. Zolang je niet focust op een persoon, maar op een groep, is er geen probleem. Je kondigt dat wel het best op voorhand aan, bijvoorbeeld door het op het ticket te laten drukken. Zo’n aankondiging volstaat echter nooit om foto’s te mogen maken van één specifieke persoon.

  • Artiesten en publieke personen die optreden

    Je mag foto’s nemen van de artiesten die optreden, omdat dat publieke personen zijn. Een foto van een artiest na het optreden aan de toog is dan weer wat anders, want die wordt in zijn of haar vrije tijd genomen.

  • Een bijzondere gebeurtenis met nieuwswaarde

    Bij bijvoorbeeld de uitreiking van een prijs of het bezoek van een heel bekende persoon aan jouw evenement, staat de nieuwswaarde en het recht op informatie centraal. Hangt die bekende persoon elke week informeel bij jullie aan de toog, dan is diezelfde foto een schending van de privacy.

Meer weten over de privacy van de bezoeker?

Op www.ikbeslis.be vind je alle informatie voor jongeren, ouders en leerkrachten.

www.ikbeslis.be
  • Beeld Lisa Goethals